“सीता अबला होती, असं वाटतंय?
मग रामायण अजून समजलेलं नाही…”
अबलांची कथा नाही, आत्मबलाची अमरगाथा
रामायण आपण किती वेळा ऐकलं आहे…
पण खरंच समजून घेतलं आहे का?
सीतेचं अपहरण, रामाचा राग, रावणाचा अंत—
ही इतकी सोपी कथा असती, तर रामायण हजारो वर्षं जिवंत राहिलं नसतं.
रावण ब्रह्मदेवांकडे वर मागतो,
आणि आपल्या अहंकारात “मनुष्य” विसरतो.
कारण त्याच्या दृष्टीने मनुष्य म्हणजे कमजोरी,
मर्यादा, पराभव.
पण नियती नेमकं तिथेच हस्तक्षेप करते.
देव अमर असतात,
पण धर्म प्रस्थापनेसाठी कधी कधी
मर्यादित मनुष्यच सर्वात मोठं अस्त्र ठरतो.
म्हणून विष्णूंना राम व्हावं लागतं.
पण राम म्हणजे तलवार नव्हे,
राम म्हणजे त्याग.
राम म्हणजे वचन.
राम म्हणजे संयम.
आणि असा राम युद्ध कसा करेल?
इथेच सीता उभी राहते.
सीता अबला नव्हती.
ती परिस्थितीची जाण असलेली स्त्री होती.
जिच्या एका निर्णयाने इतिहासाची दिशा बदलली.
“मी वनात येईन”—
हा हट्ट नव्हता,
तो धर्मयुद्धाची पहिली पायरी होती.
लक्ष्मणरेषा ओलांडताना
सीतेला माहीत होतं—
याचा परिणाम काय होणार आहे.
रावणाच्या डोळ्यांत वासना होती,
पण सीतेच्या शब्दांत मर्यादा होती.
म्हणूनच रावण तिला स्पर्शही करू शकला नाही.
लंकेत, अशोकवनात बसून,
सीता फक्त वाट पाहत नव्हती.
ती स्वतःच्या सहनशक्तीची परीक्षा देत होती.
हनुमानांनी हात पुढे केला,
“माते, चला.”
पण सीतेने नकार दिला.
कारण ती फक्त पत्नी नव्हती,
ती युद्धाची कारणीभूत शक्ती होती.
“राम आले पाहिजेत”—
हा हट्ट नव्हता,
तो अधर्माच्या अंतासाठीचा निर्धार होता.
राम रडले,
लक्ष्मण तुटले,
हनुमान पेटले,
आणि संपूर्ण वानरसेना उभी राहिली.
कारण एका स्त्रीने
स्वतःच्या वेदनांपेक्षा
धर्माला मोठं मानलं.
म्हणूनच रामायण
ही अपहरणाची कथा नाही.
ती कथा आहे
संयमाच्या विजयाची,
अहंकाराच्या पराभवाची,
आणि आत्मबलाच्या अमरत्वाची.
आणि म्हणूनच आजही,
जेव्हा अन्याय शिखरावर असतो,
तेव्हा माणूस देव शोधत नाही—
तो राम शोधतो.
म्हणूनच रामायण ही केवळ अपहरणाची कथा नाही.
ही कथा आहे अहंकाराच्या पतनाची, धर्माच्या विजयाची आणि नियतीने आखलेल्या योजनेची.
राम साधा मनुष्य म्हणून लढले,
सीता संयम आणि बुद्धी म्हणून उभी राहिली,
आणि रावणाचा अंत त्याच्याच गर्वातून झाला.
हीच रामायणाची खरी ताकद आहे.
“तुमच्या मते सीता अबला होती की दूरदृष्टीची शक्ती?
कॉमेंटमध्ये सांगा.”
डॉ. किरण बोधले 9730347449
लेखक, वक्ते व विचारमंथनकार
सदर – कथा आणि कारण